niedziela, 4 grudnia 2011

Obywatel Kane (1941)

Ctizen Kane (1941) – główny bohater w debiucie reżyserskim Orsona Wellsa umiera już w pierwszej scenie. Obraz otwiera widok upiornego zamku na wzniesieniu, a w jednej z komnat widzimy postać na łożu śmierci. Ostatnie słowo jakie wypowiedział Charles Foster Kane to różyczka, słowo klucz, zwrot nad którym będzie rozmyślał dziennikarz prowadzący wywiad o jednym z najbogatszych ludzi na świecie. Żurnalista przeprowadza rozmowy z najbliższymi Kana, stara się dowiedzieć czym była różyczka. Dowiaduje się kim naprawdę był Charles, co robił by być podziwianym i kochanym i kogo tak naprawdę darzył wielkim uczuciem.
Aby w pełni docenić dzieło Wellsa, trzeba się przenieść na początek lat czterdziestych i znać kilka fachowych określeń z dziedziny filmu. Przede wszystkim twórca zastosował kilka nowinek w swoim filmie, przez które to ów film został doceniony dopiero po latach. Jak wspominałem uśmiercił głównego bohatera na początku drogi, przez co narracja opierała się głównie na retrospekcjach. Zaczynając opowiadanie o losach bohatera od jego śmierci, zaszokował nie przygotowanych na taki zabieg widzów. Wprowadził także montaż wewnątrz klatkowy, opierający się na ukazaniu w jednej scenie więcej niż jednej sytuacji. Przez co widz musi skupić swoją uwagę na pierwszym, drugim, a czasami i trzecim planie jednocześnie. Dziś takie kręcenie nikogo nie dziwi, ale w latach czterdziestych było novum i wielkim szokiem dla widowni. Oględnie mówiąc, reżyser stworzył dzieło wyprzedzające swoje czasy, które musiało czekać na europejskich widzów i z ich pomocą po raz drugi trafić do amerykańskich kin. A gdy uświadomimy sobie, że za tym zamieszaniem stał 25-latek, to głowa mała.
A jak dziś prezentuje się siedemdziesięcioletni Obywatel Kane? Nadzwyczaj dobrze. Film potrafi przykuć do ekranu, zastosowane sztuczki nadal cieszą oko, a nie banalny bohater i jego ogromne ego są ciekawym materiałem na film. Cieszy każda minuta spędzona na oglądaniu, niespotykana w tamtych czasach praca kamery, nowatorskie kadrowanie składa się na coś wyjątkowego, może nie najlepszego w całej kinematografii, ale godnego sporej uwagi. 8,5/10

4 komentarze:

Redox pisze...

Faktycznie cała otoczka wokół filmu jest naprawdę interesująca. Polecam film dokumentalny "Bitwa o Obywatela Kane'a" przedstawiająca kulisy tworzenia jednego z najważniejszych filmów.

Sam film nie zestarzał się ani trochę, co rzadko naprawdę się zdarza. Trudno w kilku słowach określić gdzie leży sukces filmu - czy w bardzo osobistym podejściu Orsona (wiadomo, że postać Kane'a miała swojego pierwowzory, ale też w filmie mocno wyakcentowane są wątki autobiograficzne reżysera), na pewno w nowatorskich zdjęciach (m.in. żabie ujęcie) czy uniwersalna historia wzlotu i upadku.

Mariusz pisze...

Już dawno oglądałem ten film, ale pamiętam, że oglądało się go bezboleśnie jak na film ceniony przez krytyków ;) Jeśli dobrze pamiętam to oprócz wspomnianych przez przedmówcę ujęć z żabiej perspektywy były także ujęcia zza pleców, co chyba nazywa się techniką subiektywnej kamery. Ale ten film to nie tylko nowatorska technika, to także ciekawy scenariusz, no i świetny pomysł, by w retrospekcjach stopniowo odkrywać tajemnice Kane'a.

krotko o filmie pisze...

Redox, jak się natknę na ten dokument to chętnie zobaczę :)

Mariusz, widząc Twój komentarz myślałem z kim mam do czynienia, po zobaczeniu avatara już wiem. Obraz Wellsa to idealne połączenie nowatorskiego podejścia do filmu z doskonałą fabułą.

pozdrawiam

szymalan pisze...

Wciąż świeży, wciąż wielki i przeszywający. Obywatel jest jak dobre wino :) 8,5/10